Sytuacja makroekonomiczna w 2015 r.

Według wstępnego szacunku GUS, produkt krajowy brutto (PKB) Polski wzrósł o 3,6% w 2015 r. wobec wzrostu o 3,3% w 2014 roku. Głównym czynnikiem wzrostu był popyt krajowy, w tym konsumpcja gospodarstw domowych oraz inwestycje. Niewielki dodatni wkład do wzrostu PKB w 2015 r. miał także eksport netto.

W 2015 r. utrzymywała się w Polsce deflacja cen konsumpcyjnych, będąca wynikiem oddziaływania czynników zewnętrznych, w tym przede wszystkim spadku cen surowców na światowych rynkach, jak również braku presji popytowej w Polsce. Skala deflacji zmniejszyła się w grudniu 2015 r. do poziomu 0,5%, jednak wskaźnik CPI wciąż utrzymuje się znacząco poniżej celu inflacyjnego NBP na poziomie 2,5%.

Rada Polityki Pieniężnej w 2015 roku zdecydowała się na jedną obniżkę stóp procentowych, o 50 punktów bazowych, do poziomu 1,5% w marcu.

Kurs złotego wobec euro na koniec 2015 r. był zbliżony do poziomu odnotowanego na początku roku, złoty osłabił się jednak względem dolara amerykańskiego i franka szwajcarskiego. Wśród czynników, które oddziaływały w kierunku osłabienia kursu krajowej waluty był m.in. wzrost awersji inwestorów do ryzyka związany z utrzymującymi się obawami o koniunkturę w Chinach. Wpływ na osłabienie złotego wobec franka na początku 2015 r. miała decyzja Narodowego Banku Szwajcarii o upłynnieniu kursu franka wobec euro.

Pod koniec 2015 r. nasiliła się dywergencja polityki pieniężnej pomiędzy głównymi bankami centralnymi. W grudniu amerykański Fed podwyższył stopy procentowe po raz pierwszy od czerwca 2006 r., zaś EBC ponownie poluzował politykę pieniężną, wydłużając okres trwania programu skupu aktywów oraz obniżając stopę depozytową. Dywergencja polityki banków centralnych przyczyniła się do kontynuacji osłabienia euro względem dolara w 2015 r.

Rok 2015 przyniósł kontynuację silnego spadku notowań surowców na światowych rynkach, w tym m.in. cen ropy naftowej. Główne powody przeceny to wysoki poziom produkcji ropy naftowej utrzymywany przez wiele krajów, w tym OPEC, oraz ograniczenie światowego popytu na ten surowiec, m.in. za sprawą spowolnienia w chińskiej gospodarce.

Skutki reformy otwartych funduszy emerytalnych

Przeprowadzona w 2014 r. reforma otwartych funduszy emerytalnych, w wyniku której 51,5% aktywów netto funduszy emerytalnych (głównie obligacji skarbowych) zostało przeniesionych do ZUS, a następnie umorzonych, również w 2015 r. wpływała na nastroje krajowych i zagranicznych inwestorów do GPW. W obliczu trwającej dyskusji dotyczącej OFE, obawa o dalsze ograniczanie ich działalności i wiążące się z tym potencjalne ryzyko dużej nadpodaży akcji ograniczały zainteresowanie inwestorów polskim rynkiem i przyczyniały się do obniżki wycen krajowych spółek. Same OFE natomiast, w związku z malejącym napływem netto składek i zwiększonymi możliwościami inwestowania na rynkach zagranicznych, także zmniejszały apetyt na spółki z GPW. W 2015 r. wartość polskich akcji w portfelach OFE zmniejszyła się o 10,1% do 106,2 mld zł (źródło: KNF).

Zmiany w otoczeniu spółek reprezentujących istotne branże na GPW

Przypadające na 2015 r. kampanie wyborcze prezydencka i parlamentarna, w naturalny sposób stały się źródłem dyskusji publicznej, m.in. na temat źródeł finansowania budżetu państwa i opodatkowania różnych sektorów gospodarki. Deklaracje dotyczące wprowadzenia podatku od aktywów bankowych oraz podatku obrotowego od sklepów wielkopowierzchniowych w istotny sposób wpłynęły na wycenę części spółek notowanych na GPW. Z kolei na wycenę spółek z sektora energetycznego negatywnie wpływała kwestia dotycząca ewentualnego wsparcia dla górnictwa. Także niepewność dotycząca polityk dywidendowych spółek Skarbu Państwa niekorzystnie wpływała na postrzeganie atrakcyjności inwestycyjnej tych podmiotów przez krajowych i zagranicznych inwestorów.

W konsekwencji doszło do znacznego spadku kapitalizacji spółek. Największy spadek kapitalizacji rok do roku w ujęciu wartościowym odnotowano kolejno: w sektorze bankowym (-54,9 mld zł), branży energetycznej (-22,1 mld zł) i branży ubezpieczeniowej (-12,6 mld zł).

Słabnący sentyment inwestorów wobec rynków wschodzących

2015 r. charakteryzował się ogólnym spadkiem zainteresowania inwestorów rynkami wschodzącymi, co znalazło odzwierciedlenie w bardzo wysokim, przekraczającym 62 mld dolarów¹ odpływie netto aktywów z największych globalnych funduszy emerging markets. Był to 3. z rzędu rok, w którym kurczyły się aktywa funduszy działających na rynkach rozwijających się. W efekcie indeks MSCI Emerging Markets² spadł w 2015 r. o 17,0%, znacznie bardziej niż indeks MSCI ACWI, obrazujący ogólnoświatową koniunkturę giełdową, który stracił 4,3%. Jeszcze słabiej na tym tle wypada indeks liczony przez MSCI Barra dla Polski – MSCI Poland, który spadł o 27,2%.

Indeks MSCI Poland w 2015 r. na tle MSCI EM i MSCI All Country World Index³

[1] Źródło: EPFR Global dla 57 globalnych funduszy
[2] Indeks obrazuje koniunkturę giełdową na rynkach rozwijających się, obliczany jest przez firmę MSCI Barra
(indeks cenowy, w USD)
[3] Źródło: MSCI Barra, indeksy cenowe, w USD, seria Standard, 31.12.2014 r. = 100 pkt
(Wyłączenie odpowiedzialności: ani MSCI, ani żaden inny podmiot zaangażowany lub powiązany ze zbieraniem, przetwarzaniem i tworzeniem danych MSCI nie wyraża, nie daje gwarancji, ani nie ponosi odpowiedzialności w odniesieniu do tych danych (lub wyników, które mają być uzyskane w wyniku ich użycia),  a także wszystkie podmioty wyraźnie wyłączają wszelką swoją odpowiedzialność w zakresie oryginalności, dokładności, kompletności, przydatnością dla określonego celu odnośnie tych informacji.
Niezależnie od powyższych zastrzeżeń, MSCI i jego podmioty powiązane lub dostawcy danych nie będą w żadnym przypadku ponosić odpowiedzialności za szkody bezpośrednie, pośrednie, szczególne, przypadkowe, karne, wynikowe (w tym m.in. utracone zyski) ani żadne inne szkody, nawet jeżeli odbiorca danych został powiadomiony o możliwości wystąpienia takich szkód.
Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie treści lub rozpowszechnianie danych MSCI jest zabronione bez pisemnej zgody MSCI.)